Απολαμβάνειν στα δύσκολα

αναρτήθηκε σε: Απολαμβάνειν, Άρθρα | 0

Το χειμώνα του 2017 δεν είχε κλείσει ούτε ένας χρόνος από την απώλεια της Λουκίτσας μας (μπορείτε να δείτε εδώ την ιστορία από τη ζωή  μας με τη Λουκία) και κλήθηκα ως μέλος και εκπαιδεύτρια της Ελληνικής Εταιρίας Θετικής Ψυχολογίας να συμμετέχω σε μία σειρά από ομιλίες του Ανοιχτού Λαικού Πανεπιστημίου, σε όλη την Ελλάδα. Θέμα του προγράμματος ήταν «Η επιστήμη της ευτυχίας», κι εγώ έκανα την παρουσίαση για το Απολαμβάνειν.
Σε μένα, η ικανότητα να στέκομαι στην ομορφιά, να μηρυκάζω τα θετικά λόγια, να νιώθω δέος για τα μικρά και τα μεγάλα φαινόμενα στη φύση, να έχω ευγνωμοσύνη, και τόσα άλλα που είναι το Απολαμβάνειν, έχει πια ακονιστεί τόσο που δεν «σβήνει» εύκολα ούτε στα δύσκολα.

Μπορούμε να απολαμβάνουμε όταν όλα γύρω και μέσα μας είναι πολύ δύσκολα;

Με ρωτάνε  οι άνθρωποι στα σεμινάρια αν είναι εφικτό να απολαμβάνει κανείς, να χαίρεται της ζωή, όταν βιώνει πολύ δύσκολες εμπειρίες.

Η πρώτη μου απάντηση είναι ότι έχουμε λανθασμένα πιστέψει πώς τα αρνητικά συναισθήματα αποκλείουν τα θετικά και το αντίστροφο.   Κι όμως, δεν είναι έτσι.

Μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στην ιστορία της ψυχολογίας και της θετικής ψυχολογίας ειδικότερα, είναι η επιβεβαίωση ότι τα θετικά και τα αρνητικά συναισθήματα είναι χωριστές οντότητες. Μπορώ να βιώνω λύπη όταν είμαι μέσα σε ένα πένθος και ταυτόχρονα να έχω και χαρά και ηρεμία και περηφάνια.

Η δεύτερη μου απάντηση  είναι ότι οπωσδήποτε είναι καλύτερο να έχουμε «προπονηθεί» σε πιο εύκολες περιόδους της ζωής μας. Ο προπονημένος εντοπίζει το φεγγάρι στον σκοτεινό ουρανό ακόμη και όταν έχει χάσει το δρόμο του περπατώντας κατάκοπος στην ερημιά. Κι όταν είσαι κατάκοπος στην ερημιά, η εικόνα από το φεγγάρι δεν αναιρεί αυτό που βιώνεις εκείνη τη στιγμή, αλλά «ανοίγει ένα παράθυρο» στο σώμα και στο νου για να πάρεις λίγη δύναμη, να πας λίγο παρακάτω ή να βρεις κάποια λύση.

Όμως, ακόμη κι αν αυτό είναι πιο δύσκολο γι αυτόν που δεν έχει εξασκηθεί, δεν σημαίνει ότι δεν γίνεται.

Κι αυτή είναι η τελευταία μου απάντηση στο ερώτημα:  “Ναι μπορούμε”.

Και πάμε πίσω στις ομιλίες μου ανά την Ελλάδα για το Απολαμβάνειν, σε μία εποχή που το πένθος μου ήταν νωπό και βαρύ.
Δεν είχα εγώ προσωπικά δυσκολία να … «εντοπίσω το φεγγάρι», όπως σας είπα και πριν. Όμως, από την άλλη, μπορούσα να φανταστώ καλύτερα από κάθε άλλη φορά, ότι από τους πολλούς (200 με 300 άτομα κάθε φορά…), άγνωστους σε μένα ακροατές εκείνων των διαλέξεων, αρκετοί θα βίωναν δύσκολα. Πιο δύσκολα από τα δύσκολα της καθημερινότητας του μέσου ανθρώπου.

Και για χάρη όλων αυτών των ανθρώπων, που μέσα στο δικό μου πένθος μπορούσα να τους κατανοήσω καλύτερα, έψαξα στο βιβλίο του Βίκτορ Φρανκλ. Ήμουν σίγουρη ότι σ ’αυτό το βιβλίο, θα βρω αυτό που ψάχνω: μία στιγμή Απολαμβάνειν ακόμη και μέσα στη φρίκη της ζωής σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Και με αυτό το απόσπασμα, κλείνω αυτό το κείμενο, που γράφεται σε μία περίοδο τόσο δύσκολη για όλη την ανθρωπότητα, για όλους μας – ο καθένας από το δικό του μετερίζι.

Και σας εύχομαι από καρδιάς, να μπορείτε πάντα να εντοπίζετε το φεγγάρι από πάνω σας, όσο σκοτεινός κι αν είναι ο δρόμος, όσο κατάκοποι κι αν νιώθετε.

Βίκτορ Φρανκλ «Το νόημα της ζωής», σελ 76 – 77
«Όσο η εσωτερική ζωή του κρατούμενου έτεινε να γίνει ολοένα και πιο έντονη, βίωνε επίσης το κάλλος της τέχνης και της φύσης όσο ποτέ πριν. Υπό την επήρεια τέχνης και φύσης έφτανε ακόμη και να λησμονήσει ενίοτε τις δικές του φρικώδεις περιστάσεις. Εάν είχε δει τα πρόσωπά μας στη διάρκεια της μεταφοράς μας από το Άουσβιτς σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Βαβαρία, καθώς κοιτούσαμε τα βουνά του Ζάλτσμπουργκ με τις κορυφογραμμές τους να λάμπουν μες στο λιόγερμα, μέσα από τα μικρά καγκελόφραχτα παράθυρα του βαγονιού αιχμαλώτων, δε θα πίστευε στιγμή ότι εκείνα ήσαν τα πρόσωπα ανθρώπων που είχαν εγκαταλείψει κάθε ελπίδα για ζωή και ελευθερία. Παρά τούτον τον παράγοντα – ή ίσως εξαιτίας του – αφήσαμε να μας συναρπάσει το κάλλος της φύσης, που το είχαμε χάσει για τόσο πολύ καιρό.

Στο στρατόπεδο, επίσης, ένας άντρας μπορούσε να στρέψει την προσοχή ενός συντρόφου που δούλευε δίπλα του σε ένα πανέμορφο ηλιοβασίλεμα, που έλαμπε μέσα από τα ψηλά δέντρα των δρυμών της Βαβαρίας (όπως στην ξακουστή υδατογραφία του Ντιρερ), την ίδιων εκείνων δρυμών όπου είχαμε χτίσει μια πελώρια, μυστική εγκατάσταση πυρομαχικών. Ένα βράδυ, όταν ήδη είχαμε πλαγιάσει στο δάπεδο του παραπήγματός μας, ξεθεωμένοι, με τις γαβάθες της σούπας στα χέρια, ένας συγκρατούμενος ήρθε με βιάση και μας ζήτησε να σπεύσουμε έξω στους χώρους συγκέντρωσης να δούμε το θαυμάσιο λιόγερμα. Σαν σταθήκαμε έξω είδαμε δυσοίωνα σύννεφα να λάμπουν στα δυτικά και όλο τον ουρανό γεμάτο σύννεφα που ολοένα άλλαζαν σχήμα και χρώμα, από το γαλάζιο του ατσαλιού στο κόκκινο του αίματος. Τα ερημωμένα φαιά παραπήγματα συνιστούσαν μιαν έντονη αντίθεση, ενώ οι νερόλακκοι στο λασπερό έδαφος αντανακλούσαν τον όλο λάμψεις ουρανό. Και τότε, ύστερα από κάμποσα λεπτά συγκινητικής σιωπής, ένας κρατούμενος είπε σ’ έναν άλλο : «Ω, τι όμορφος που θα μπορούσε να είναι ο κόσμος!».

 

Photo by Brian EricksonSimon Moore on Unsplash