Απολαμβάνειν: ενδυναμώνοντας τη θετική εμπειρία.

Έχουμε όλοι νιώσει σε κάποιες στιγμές της ζωής μας την εμπειρία η θετική στιγμή που βιώνουμε να βαθαίνει και να δυναμώνει μέσα μας και στη μνήμη μας. Είναι οι στιγμές αυτές που ζούμε κάτι όμορφο και ταυτόχρονα νιώθουμε ευλογημένοι και τυχεροί που μας συμβαίνει. Το νιώσαμε την ώρα που κρατήσαμε το νεογέννητο μας παιδί στην αγκαλιά μας, τη στιγμή που κάναμε μία βαθειά κουβέντα από καρδιάς με μία φίλη, την ώρα που χαζέψαμε αγκαλιά με έναν υπέροχο σύντροφο ένα μαγευτικό ηλιοβασίλεμα.
Η όμορφη στιγμή όμως δεν είναι απαραίτητο να ενέχει κάτι το μοναδικό για να την απολαύσουμε. Η απόλαυση δεν προκύπτει από το ξεχωριστό του θετικού γεγονότος αλλά από τη στάση μας προς αυτό. Έτσι, μπορεί κάποιες φορές όλα τα παραπάνω συμβάντα όσο μοναδικά και να είναι να μην μας φέρουν χαρά και άλλοτε κάποια μικρά και καθημερινά να μας γεμίζουν την καρδιά έντονα και να κρατάει η διάρκεια του καλού στο χρόνο για πολύ.
Τι είναι αυτό που κάνει τη διαφορά; Πότε ένα θετικό γεγονός γίνεται Απολαμβάνειν και πότε όχι;
Το Απολαμβάνειν είναι μία διαδικασία που απαιτεί πάνω από όλα να σταθείς και να εκτιμήσεις τη στιγμή. Η απόλαυση του θετικού ενέχει επιβράδυνση και μία στάση παρατηρητή σε αυτό που σου συμβαίνει. (Μπενέτου & Μαλικιώση, 2011)
Φανταστείτε δυο φίλες που βγήκαν να πιούνε έναν καφέ. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει Απολαμβάνειν συμβαίνει το εξής: και οι δύο περνάνε όμορφα και ευχαριστιούνται. Είναι χαρούμενες που κάνουν παρέα και έχουν ελεύθερο χρόνο από τις διάφορες υποχρεώσεις. Γελάνε και περνάνε καλά.
Η κινητοποίηση του Απολαμβάνειν, με το ίδιο ακριβώς σκηνικό εμπεριέχει όμως κάποια επιπλέον στοιχεία. Καταρχήν, έχει εστίαση στις αισθήσεις. Οι φιλενάδες καθώς πίνουν τον καφέ τους παρατηρούνε με προσοχή το περιβάλλον γύρω τους: ένα καφέ – κατάστημα διακοσμημένο με έμφαση στη λεπτομέρεια, το φλιτζάνι του καφέ τους έχει σκαλισμένο ένα λουλούδι με το σήμα του χώρου, η μουσική που ακούγεται είναι του γούστου τους και επιπλέον από το ανοιχτό παράθυρο μπαίνουν τα φύλλα του δέντρου απ’ έξω και ακούγεται το κελάηδημα ενός πουλιού. Σκέφτονται (και το λένε η μία στην άλλη) πόσο καιρό περιμένανε αυτή τη χαλαρή συνάντηση, νιώθουν τυχερές που έχουν ευχέρεια χρόνου και ευγνωμοσύνη για την ύπαρξη αυτής της φιλίας και αυτής της ουσιαστικής σχέσης. Καθώς μιλάνε συμφωνούν ότι πρέπει να βρίσκονται πιο συχνά και η μία διηγείται στην άλλη για ένα πανέμορφο ουζερί που έχει ανακαλύψει πάνω στη θάλασσα. Συμφωνούν να πάνε ένα βράδυ και ονειρεύονται ήδη την επόμενη τους συνάντηση.
Βλέπουμε στην παραπάνω περιγραφή της στιγμής ότι δεν αρκείται κανείς στο «περνάμε καλά» αλλά μηρυκάζει κάθε θετική λεπτομέρεια αυτού που συμβαίνει, ωσάν να «βυθίζεται» στο γεγονός με όλες τις αισθήσεις. Επιπλέον, οι δύο φίλες παραπάνω, απολαμβάνουν τη στιγμή εκείνη (στο παρόν), αλλά απολαμβάνουν και με το μάτι στο μέλλον για μία επόμενη συνάντηση τους ( με προσμονή).
Οι εμπνευστές της διαδικασίας (savoring στα αγγλικά) παρουσιάζουν μία σειρά από τεχνικές για να κινητοποιήσουμε το Απολαμβάνειν (Bryant & Veroff,2007). Επιπλέον, μας λένε ότι παρότι απολαμβάνουμε πάντα στην παρούσα στιγμή, όπως και οι φιλενάδες στο παράδειγμα μας, μπορεί να το καταφέρουμε και με επικέντρωση στο μέλλον (μέσω της προσμονής – anticipating) ή στο παρελθόν (μέσω της αναπόλησης – reminiscence).
Στη στήλη του Απολαμβάνειν εδώ θα βρίσκετε άρθρα και ασκήσεις για την κινητοποίηση της διαδικασίας στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον. Πρόκειται για κείμενα γραμμένα με απλό τρόπο που βασίζονται όμως πάντα σε επιστημονικά δεδομένα. Για οποιαδήποτε απορία, σχόλιο ή προβληματισμό γράψτε μου χωρίς να διστάσετε καθόλου.

Ελάτε να σας μυήσω στο αγαπημένο μου Απολαμβάνειν…

Πηγές

Bryant, F., Veroff, J.(2007). Savoring. A new Model of Positive Experience. N J : Lawrence Erlbaum Associates.
Μπενέτου, Α., & Μαλικιώση – Λοΐζου, (2011). « Απολαμβάνειν »: μία διαδικασία ενδυνάμωσης των θετικών εμπειριών. Στο Α. Σταλίκας, & Π. Μυτσκίδου, (Επιμ.) Εισαγωγή στη Θετική Ψυχολογία ( σελ. 97 – 116). Αθήνα: Τόπος.